Header

Geen afbeeldingen

Signaal

We moeten er iedere keer weer even over nadenken. Of een Zebra nu zwart is met witte strepen, of juist wit met zwarte strepen. We weten het antwoord wel, maar om één of andere reden blijft het maar kort hangen en moeten we het iedere keer weer beredeneren als we in de dierentuin zijn. En we hebben een abonnement, dus het overkomt ons met regelmaat. En ja, moeten. Want het is onze eer te na om door te lopen, zonder dat we het eens zijn over de uitkomst.

Herkenbaar

Ik zal maar direct met de deur in huis vallen. Mijn eigen ervaringen als kind met het onderwijs in Nederland waren bijzonder matig. En dat was wederzijds kan ik u zeggen. Ik had de hoop dat ik als vader van inmiddels drie kinderen die ervaringen, zo’n 30 jaar later, kon inruilen voor een aantal betere. En ik moet zeggen dat mijn indruk van de goede wil van leerkrachten, IB-ers en directeuren om ook goed en passend onderwijs te leveren aan hun hoogbegaafde kinderen enorm is gestegen. Als kind had ik het idee dat ze er allemaal stuk voor stuk waren om mij tegen te werken en dus betaalde ik hen terug met gelijke munt en trok uiteindelijk aan het kortste eind.

Inmiddels is het me duidelijk dat van onwil geen sprake was en is. Van onkunde des te meer. Begrijp me goed, ik zie de resultaten van alle pogingen om lessen te compacten, om sommen te verrijken en om plusklassen op te zetten ten faveure van de excellente leerlingen. Een belangrijke stap, maar daarmee heeft u de eerste stap gemist. Want zoals ik als kind niet in staat was om de goede intenties van mijn leraren te herkennen, zo lukte en lukt het de leerkrachten lang niet altijd een hoogbegaafd kind waar te nemen.

Overzicht

Mij een zorg, zult u zeggen. Of een Zebra nu zwart is met witte strepen of juist andersom. Ik herken het aan zijn strepen en dat is voor mij voldoende. En dus gaat u op dezelfde wijze te werk wanneer u het vermoeden heeft dat één van de kinderen in uw groep of school, hoogbegaafd is. U pakt een lijst met kenmerken en vinkt ze af. Er zijn veel van die lijsten, maar de kans is groot dat u de site van het SLO bezoekt. Dat raad ik u om meerdere redenen zeker aan, want het SLO biedt u vele handvatten bij het eerder genoemde compacten en verrijken. Maar eerst bent u nog aan het herkennen en verkennen en dus leest u het lijstje met kenmerken van een hoogbegaafde door. Dat van dat hoge IQ laat ik even achterwege. U heeft van overheidswege toch geen geld om bij ieder kind een IQ-test af te nemen.

Een vroege ontwikkeling is het eerste punt op de lijst. Zeker waar. De meeste hoogbegaafde kinderen kunnen eerder dan leeftijdsgenoten lezen en schrijven en hebben een vroege ontwikkeling van getalbegrip. Ze passen zich echter ook snel aan hun omgeving aan en dus is de kans aanwezig dat u hier als leerkracht nooit iets van zult merken. Een grote woordenschat is een volgend punt. Maar wel met de bemerking dat deze woordenschat een wat vreemde opbouw heeft. Wat opvalt zijn de woorden die niet passen bij de leeftijd van het kind. Wat verwarring schept is dat de woordenschat die wel bij de leeftijd hoort vaak onder gemiddeld is bij hoogbegaafde kinderen. En dat is de woordenschat waar u als leerkracht doorgaans mee wordt geconfronteerd.

Nog een paar? Gemakkelijk kunnen leren, is de volgende in het lijstje van het SLO. Ook helemaal waar, maar wel met de aantekening dat veel hoogbegaafden niet of nauwelijks automatiseren. En laat dat nu de basis zijn van hoe u nieuwe dingen aanleert aan uw kinderen. Wat u de kinderen leert is repeteren en produceren en daar kun je beter maar niet hoogbegaafd voor zijn. Een zeer goed geheugen noemen we er voor het gemak nog even bij. Alleen komt dat vooral tot uiting bij het lange termijn geheugen. En zo heel lang kunnen kinderen nog niet terug. Het korte termijn geheugen, het geheugen waarop u in de klas het vaakst een beroep doet, dat lijken hoogbegaafden nauwelijks te gebruiken. Ze onthouden niet of Zebra’s zwart of wit zijn. Ze beredeneren het iedere keer weer. Zoals ze ook de tafels iedere keer weer uitrekenen en maar niet onthouden.

Grote kans dat u het niet merkt, omdat de verwerkingssnelheid hoog genoeg is om het te maskeren, maar als u denkt aan een zeer goed geheugen, dan denkt u ongetwijfeld niet aan dat ene hoogbegaafde kind. De lijst gaat nog wel even door met kenmerken. Allemaal waar. Allemaal karakteristieken van hoogbegaafden, alleen zijn ze maar zelden waarneembaar voor u als observator. En ik wil u niet ontmoedigen met de creatief/faalangst-paradox, het slordige handschrift van de perfectionist en de ten onrechte als AD(H)D-er gediagnosticeerde doodverveelde HB-er met een hoog concentratievermogen. U zou door de Zebra’s de kudde niet meer zien.

Camouflage

Je kunt het zien aan de hoeven en de neus, of een Zebra zwart of wit is met witte of zwarte strepen. Waarom u het zou willen weten? Waarom zou u willen weten of een kind hoogbegaafd is? Ongetwijfeld omdat u het kind zo goed mogelijk onderwijs wilt geven. Wellicht had u even gehoopt dat ik u een aantal kenmerken van de hand zou doen, waaraan u direct alle hoogbegaafde kinderen kunt herkennen. Er zijn namelijk genoeg adviseurs die u dat beloven en u wellicht doen geloven. En het is echt wel mogelijk om ze te herkennen, maar in de meeste gevallen helaas niet aan de hand van een lijst met kenmerken. Hoe goed en volledig deze lijst ook is, want ik wil in geen geval de indruk wekken dat er iets verkeerd is aan de lijst met kenmerken van het SLO. Integendeel, het is één van de betere. Maar ik had u gewaarschuwd, het onderwijs had ook geen al te goede ervaringen met mij. De biologen zijn er nog niet helemaal uit, maar ze sluiten niet uit dat de strepen van de Zebra een dubbele functie hebben. Ze maken het roofdieren moeilijk om in de massa aan strepen een individueel dier te ontdekken. Groepscamouflage dus. Aan de andere kant zouden ze ook dienst doen juist om herkenbaar te zijn als individu binnen de groep. Kleine afwijkingen in de tekening op de huid, waaraan het individu herkenbaar is. Je moet alleen Zebra zijn om het te zien. Wist u dat bijen ook strepen hebben? Natuurlijk wist u dat, omdat u het belang onderkent waarvoor een dier zijn strepen gebruikt. En omdat een Zebra in uw bloemperk dan wel apart is, maar zeker niet handig.

 

 

 

Wilt u meer lezen? Dit verhaal staat in de Bundel: “SIGNAAL”.

 

 

 

 

Copyright © 2021 infodilima.nl. Alle rechten voorbehouden.
Joomla! is vrije software uitgegeven onder de GNU/GPL Licentie.